Archiwalne informacje na temat Wrocławskiego programu profilaktyki HPV realizowanego w latach 2010-2024
W roku 2006 dostępne stały się szczepionki przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV).Medycyna uzyskała nową broń w walce z nowotworami wywoływanymi przez tego groźnego wirusa. Wcześniej możliwa była jedynie diagnostyka zakażenia i zmian nim wywoływanych (cytologia) oraz operacyjnie usunięcie jego skutków. Od 2006 roku możemy zaszczepić nasze dzieci, by uodpornić je przeciw tym zakażeniom.
Szczepionki p/HPV, choć zalecane, wtedy jeszcze nie znalazły się pośród szczepień finansowanych przez NFZ. Dlatego też władze Wrocławia postanowiły działać. Wydział Zdrowia Urzędu Miejskiego Wrocławia przygotował „Program profilaktyki zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV)”, który pozytywnie przeszedł proces oceny przez Agencję Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji. 19 listopada 2009 uchwałą Nr XLI/1277/09 Rada Miejska Wrocławia przyjęła program do realizacji. Twórcy programu założyli, że szczepienia powinny być prowadzone w przychodniach, do których zadeklarowani są uczestnicy programu oraz muszą być uzupełnione edukacją zdrowotną skierowaną tak do uczestników programu jak i do ich rodziców. W ramach programu realizowano więc:
- Szczepienia przeciwko HPV
- Edukację zdrowotną w zakresie profilaktyki zakażeń HPV
- Promocję szczepień
Twórcami programu był zespół pracowników Wydziału Zdrowia Urzędu Miejskiego Wrocławia.
Patronami naukowymi na przestrzeni 13 lat trwania programu byli:
- dr hab. n. med. Leszek Szenborn
- dr hab. n. med. Jan Kornafel
- dr hab. n. med. Lidia Hirnle
Realizatorem programu było Wrocławskie Centrum Zdrowia SPZOZ, koordynujące wszystkie działania realizowane w jego ramach
Edukacja zdrowotna
Jednym z dwóch kluczowych komponentów programu były działania edukacyjne.
Ich pierwszym etapem były działania skierowane do rodziców 13-letnich Wrocławian. Na początku roku szkolnego organizowano specjalne spotkania, które towarzyszyły pierwszym wywiadówkom w gimnazjach. W spotkaniach tych uczestniczyły pracownice Oddziału Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we Wrocławiu oraz lekarze z Dolnośląskiego Centrum Onkologii we Wrocławiu, a w latach późniejszych także lekarze z Kliniki Pediatrii i Chorób Infekcyjnych Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu. Dzięki ich zaangażowaniu i ogromnej wiedzy rodzice dowiadywali się jak uniknąć zakażenia HPV i jakie mogą być jego konsekwencje.
Drugim etapem była edukacja zdrowotna prowadzona w ramach zajęć szkolnych w pierwszych klasach gimnazjum, a po reformie likwidującej gimnazja – w siódmych klasach szkół podstawowych. Podczas lekcji uczniowie dowiadywali się czym jest wirus HPV, jak można się przed nim chronić oraz jak leczy się nowotwory będące skutkiem zakażenia tym wirusem.
Zajęcia edukacyjne w szkołach koordynował Oddziału Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we Wrocławiu.
Szczepienia przeciw HPV
Przez 13 lat – czyli aż do chwili, gdy szczepienia przeciw HPV zaczęły być finansowane przez NFZ – wrocławskie przychodnie działając w ramach programu miejskiego zaszczepiły łącznie 26880 osób.
Przez pierwsze dziesięć lat programu szczepione były 13-letnie dziewczęta, a od roku 2020 tak dziewczęta jak i chłopcy. Ostatnia – czternasta edycja programu obejmowała tylko osoby, które z różnych przyczyn nie mogły skorzystać ze szczepień w latach wcześniejszych, gdy szczepione były ich roczniki.
Wyszczepialność uczestników programu w poszczególnych edycjach podsumowuje poniższy wykres
(dziewczęta kolor żółty, chłopcy kolor niebieski):
Wykres obrazuje ilość osób zaszczepionych, względem ilości osób z danego rocznika zameldowanych we Wrocławiu.
Istotą Wrocławskiego programu profilaktyki HPV była organizacja szczepień w tych przychodniach, do których byli zadeklarowani uczestnicy programu. Wymagało to dystrybucji szczepionek zakupionych na potrzeby programu do ponad setki wrocławskich przychodni. Nie byłoby to możliwe bez zaangażowania pracowników Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej we Wrocławiu.
Gdy szczepionki były już w placówkach, uczestnicy programu byli zapraszani do szczepień przez pracowników przychodni listownie lub telefonicznie. Wysoki współczynnik wyszczepialności możliwy był do osiągnięcia dzięki zaangażowaniu pielęgniarek pracujących w punktach szczepień.
